Tổng quan về thị trường chứng khoán

28/10/2021 08:27:00 1275 Lượt xem
0

Thị trường chứng khoán là nơi diễn ra hoạt động mua bán các chứng khoán trung và dài hạn như các loại trái phiếu, cổ phiếu và các công cụ tài chính khác như chứng chỉ quỹ đầu tư, chứng khoán phái sinh (Hợp đồng tương lai, quyền chọn,  quyền mua cổ phiếu, chứng quyền…)

Tóm tắt bài viết

Tóm tắt bài viết

Thị trường chứng khoán là nơi diễn ra hoạt động mua bán các chứng khoán trung và dài hạn như các loại trái phiếu, cổ phiếu và các công cụ tài chính khác như chứng chỉ quỹ đầu tư, chứng khoán phái sinh (Hợp đồng tương lai, quyền chọn, quyền mua cổ phiếu, chứng quyền…)

Lịch sử hình thành và phát triển thị trường chứng khoán thế giới

Vào giữa thế kỷ 15 ở tại những thành phố trung tâm buôn bán ở phương Tây, các thương gia thường tụ tập tại các quán cà phê để trao đổi việc mua bán trao đổi các vật phẩm hàng hoá. Lúc đầu chỉ một nhóm nhỏ, dần dần sau đó tăng dần và hình thành một khu chợ riêng

Cuối thế kỷ 15, để thuận tiện hơn cho việc làm ăn, khu chợ trở thành "thị trường" với việc họ thống nhất các quy ước và dần dần các quy ước được sửa đổi hoàn chỉnh thành những quy tắc có giá trị bắt buộc chung cho mọi thành viên tham gia " thị trường".

Phiên chợ riêng đầu tiên được diễn ra vào năm 1453 tại một lữ điếm của gia đình Vanber ở Bruges Bỉ, tại đó có một bảng hiệu hình ba túi da với một tiếng Pháp là "Bourse" tức là "mậu dịch thị trường" hay còn gọi là "Sở giao dịch".

Vào năm 1547, thành phố ở Bruges Bỉ mất đi sự phồn thịnh do eo biển Even bị cát lấp nên mậu dịch thị trường ở đây bị sụp đổ và được chuyển qua thị trấn Auvers Bỉ, ở đây thị trường phát triển rất nhanh và giữa thế kỷ 16 một quan chức đại thần của Anh quốc đã đến quan sát và về thiết lập một mậu dịch thị trường tại London Anh, nơi mà sau này được gọi là Sở giao dịch chứng khoán London. Các mậu dịch thị trường khác cũng lần lượt được thành lập tại Pháp, Đức và Bắc Âu

Sự phát triển của thị trường ngày càng phát triển cả về lượng và chất với số thành viên tham gia đông đảo và nhiều nội dung khác nhau. Vì vậy theo tính chất tự nhiên nó lại được phân ra thành nhiều thị trường khác nhau như: Thị trường giao dịch hàng hoá, thị trường hối đoái, thị trường giao dịch các hợp đồng tương lai và thị trường chứng khoán... với đặc tính riêng của từng thị trường thuận lợi cho giao dịch của người tham gia trong đó.

Quá trình các giao dịch chứng khoán diễn ra và hình thành như vậy một cách tự phát cũng tương tự ở Pháp, Hà Lan, các nước Bắc Âu, các nước Tây Âu và Bắc Mỹ

Các phương thức giao dịch ban đầu được diễn ra sơ khai ngay cả khi ở ngoài trời với những ký hiệu giao dịch bằng tay và có thư ký nhận lệnh của khách hàng. Ở Mỹ cho đến năm 1921, khu chợ này được chuyển từ ngoài trời vào trong nhà, Sở giao dịch chứng khoán chính thức được thành lập.

Ngày nay, theo sự phát triển của công nghệ khoa học kỹ thuật, các phương thức giao dịch ở các Sở giao dịch chứng khoán cũng được cải tiến dần theo tốc độ và khối lượng yêu cầu nhằm đem lại hiệu quả và chất lượng cho giao dịch, các Sở giao dịch đã dần dần sử dụng máy vi tính để truyền các lệnh đặt hàng và chuyền dần từ giao dịch thủ công kết hợp với máy vi tính sang sử dụng hoàn toàn hệ thống giao dịch điện tử.

Cho đến nay, phần lớn các nước trên Thế giới đã có khoảng trên 160 Sở giao dịch chứng khoán phân tán khắp các châu lục bao gồm cả các nước trong khu vực Đông nam Á phát triển vào những năm 1960 -1970 vào ở các nước ở Đông Âu như Balan, Hunggari, Séc, Nga, và Châu Á như Trung quốc vào những năm 1980 - đầu năm 1990.

Lịch sử hình thành và phát triển của thị trường chứng khoán trên Thế giới cho thấy thời gian đầu, thị trường hình thành một cách tự phát, đối tượng tham gia chủ yếu là các nhà đầu cơ, dần dần về sau mới có sự tham gia ngày càng đông đảo của công chúng.

Lịch sử hình thành và phát triển thị trường chứng khoán Việt Nam

Năm Lịch sử hình thành thị trường chứng khoán việt nam
28/11/1996 UBCK nhà nước được thành lập
11/7/1998 Khai sinh TTCK VN
Thành lập trung tâm GGCK Tp.HCM
28/7/2000 Phiên giao dịch đầu tiên với 2 mã CP: SAM, REE
Mỗi tuần chỉ có 2 phiên giao dịch
2005 Thành lập trung tâm lưu ký VN
8/3/2005 Khai trương trung tâm GGCK Hà Nội
19/11/2007 Thay đổi thời gian giao dịch trên HNX từ 8h30 – 11h thay vì từ 9h-11h
24/06/2009 Vận hành sàn Upcom
6/2/2012 Ra mắt chỉ số VN30
4/9/2012 Rút ngắn thời gian thanh toán từ T+4 xuống T+3
15/1/2013 Điều chỉnh biên độ giao dịch sàn HOSE +/-7%, HNX +/-10%
22/7/2013 Hose kéo dài thời gian giao dịch đến 15h
29/7/2013 HNX kéo dài thời gian giao dịch đến 15
 Bổ sung các lệnh ATC, lệnh thị trường
01/7/2015 Upcom điều chỉnh biên độ từ 10% lên 15%
01/01/2016 Rút ngắn thời gian thanh toán từ T+3 xuống T+2
01/7/2016 Bán chứng khoán chờ về
Mua khi có bảo lãnh thanh toán của NH ký quỹ, Giao dịch trong ngày, Quy định chặt chẽ giao dịch cổ phiếu quỹ
10/8/2017 TTCK phái sinh chính thức hoạt động

Phân loại thị trường chứng khoán

Thị trường chứng khoán xét về phương diện pháp lý được chia thành 2 loại thi trường chứng khoán tập trung và thị trường chứng khoán phi tập trung

Thị trường chứng khoán phi tập trung : Thị trường OTC - over the counter market) là thị trường chứng khoán xuất hiện sớm nhất của sự phát triển và hình thành thị trường chứng khoán và là bộ phận hữu cơ của thị trường chứng khoán.

Thị trường chứng khoán tập trung : trong đó việc giao dịch chứng khoán được thực hiện tại một địa điểm tập trung là sàn giao dịch hay qua hệ thống mạng thông tin máy tính điện tử do các thành viên của Sở Giao dịch Chứng khoán thực hiện.

Nếu xét về phương thức giao dịch thì thị trường chứng khoán được chia là thị trường giao ngay và thị trường giao sau

Thị trường giao ngay : là thị trường mà hàng hóa hay chứng khoán được mua, thanh toán và nhận ngay tại thời điểm bán.

Thị trường hàng hoá giao sau : là thị trường giao dịch, kí kết các hợp đồng mua bán hàng hoá. Việc giao hàng và nhận tiền được diễn ra vào ngày ấn định trong tương lai

Cơ cấu thị trường chứng khoán Việt Nam

cơ cấu thị trường chứng khoán

Cấp quản lý: Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, Sở Giao dịch Chứng khoán Tp. Hồ Chí Minh, Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội và Trung tâm Lưu ký Chứng khoán Việt Nam. Đây là cấp đóng vai trò quản lý thị trường chứng khoán.

Cấp trung gian: Công ty chứng khoán, Ngân hàng lưu ký, Tổ chức Niêm yết, Công ty Quản lý Quỹ. Đây là cấp đóng vai trò trung gian trên thị trường chứng khoán. Đây là cấp đóng vai trò tạo hàng hóa cho thị trường chứng khoán cũng như kết nối nhà đầu tư với hàng hóa đó.

Cấp cơ sở: nhà đầu tư cá nhân, nhà đầu tư tổ chức, nhà đầu tư tổ chức chuyên nghiệp. Đây là cấp thực hiện giao dịch, đầu tư, qua đó giúp thị trường sôi động.

Các thành phần tham gia tham gia trên thị trường chứng khoán

Các tổ chức và cá nhân tham gia thị trường chứng khoán có thể được chia thành các nhóm sau: nhà phát hành, nhà đầu tư và các tổ chức có liên quan đến chứng khoán.

Nhà phát hành: Nhà phát hành là các tổ chức thực hiện huy động vốn thông qua thị trường chứng khoán.

Chính phủ và chính quyền địa phương là nhà phát hành các trái phiếu Chính phủ và trái phiếu địa phương.

Công ty là nhà phát hành các cổ phiếu và trái phiếu công ty.

Các tổ chức tài chính là nhà phát hành các công cụ tài chính.

Nhà đầu tư: Nhà đầu tư là những người thực sự mua và bán chứng khoán trên thị trường chứng khoán. Nhà đầu tư có thể được chia thành 2 loại: nhà đầu tư cá nhân và nhà đầu tư có tổ chức.

  • Các nhà đầu tư cá nhân
  • Các nhà đầu tư có tổ chức

Các tổ chức kinh doanh trên thị trường chứng khoán

  • Công ty chứng khoán
  • Quỹ đầu tư chứng khoán
  • Các trung gian tài chính

Các tổ chức có liên quan đến thị trường chứng khoán

  • Cơ quan quản lý Nhà nước
  • Sở giao dịch chứng khoán
  • Hiệp hội các nhà kinh doanh chứng khoán
  • Tổ chức lưu ký và thanh toán bù trừ chứng khoán
  • Công ty dịch vụ máy tính chứng khoán
  • Các tổ chức tài trợ chứng khoán
  • Công ty đánh giá hệ số tín nhiệm...

Nguyên tắc hoạt động chứng khoán và thị trường chứng khoán

  1. Tôn trọng quyền tự do mua, bán, kinh doanh và dịch vụ chứng khoán của tổ chức, cá nhân.
  2. Công bằng, công khai, minh bạch.
  3. Bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của nhà đầu tư.
  4. Tự chịu trách nhiệm về rủi ro.
  5. Tuân thủ quy định của pháp luật.

Các điều kiện hình thành thị trường chứng khoán

  • Yếu tố pháp lý:

                  Bao gồm hệ thống pháp luật và quy chế cần thiết cho hoạt động của thị trường chứng khoán.

                - Pháp luật bảo đảm sự quản lý của nhà nước đối với việc hình thành  tổ chức và hoạt động của thị trường chứng khoán.

                - Pháp luật xác lập các quy chế pháp lý của các chủ thể khác nhau tham gia thị trường chứng khoán.

  • Yếu tố lưu thông tiền tệ ổn định:

                Đây cũng là điều kiện tiên quyết, gắn liền với 2 điều kiện trên vì nếu đồng tiền không ổn định thì thị trường chứng khoán không thể hoạt động được do mức độ rủi ro quá cao.

  • Yếu tố vật chất:

                 Thứ nhất, về mặt hàng hoá.

                 Thứ hai, là vấn đề người mua.

  • Yếu tố con người:

                Quyết định khả năng hình thành và phát triển của thị trường chứng khoán, gồm:

                - Các đối tượng tham gia quản lý nhà nước đối với hoạt động của thị trường chứng khoán.

                - Các đối tượng tác  nghiệp trên thị trường chứng khoán.

                - Các chuyên gia chứng khoán.

Vai trò của thị trường chứng khoán

  • Thị trường chứng khoán là công cụ khuyến khích dân chúng tiết kiệm và sử dụng nguồn vốn tiết kiệm vào công cụ đầu tư.
  • Thị trường chứng khoán là phương tiện huy động vốn.
  • Thị trường chứng khoán là công cụ làm giảm áp lực lạm phát.
  • Thị trường chứng khoán có tổ chức sẽ là nơi cung cấp mọi thông tin cần thiết về các loại cổ phiếu, chứng khoán và các công ty chứng khoán.
  • Thị trường chứng khoán đảm bảo tính thanh khoản.
  • Thị trường chứng khoán thúc đẩy các doanh nghiệp làm ăn hiệu quả kinh tế, đàng hoàng hơn.
  • Thị trường chứng khoán tạo môi trường về đầu tư.
  • Thị trường chứng khoán điều tiết việc phát hành cổ phiếu.
  • Thị trường chứng khoán thu hút vốn từ nước ngoài.

Các hành vi bị cấm trên thị trường chứng khoán

  • Sử dụng thông tin nội bộ để mua, bán chứng khoán cho chính mình hoặc cho người khác, tiết lộ, cung cấp thông tin nội bộ hoặc tư vấn cho người khác mua, bán chứng khoán trên cơ sở thông tin nội bộ.
  • Thông đồng để thực hiện việc mua, bán chứng khoán nhằm tạo ra cung, cầu giả tạo; giao dịch chứng khoán bằng hình thức cấu kết, lôi kéo người khác liên tục mua, bán để thao túng giá chứng khoán; kết hợp hoặc sử dụng các phương pháp giao dịch khác để thao túng giá chứng khoán.
  • Thực hiện nghiệp vụ kinh doanh chứng khoán khi chưa được Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cấp phép hoặc chấp thuận.

Qua bài viết này chúng ta hiểu được lịch sử hình thành và phát triển thị trường chứng khoán, phân loại thị trường chứng khoán, chức năng của thị trường chứng khoán, cơ chế hoạt động của thị trường chứng khoán. Mọi ý kiến đóng góp các bạn xin vui lòng bình luận phía dưới để chúng ta có thể chia sẻ kiến thức để học hỏi được nhiều kiến thức hơn.

 

Lớp học đầu tư
Đầu trang
Đăng ký nhận tin